Niet alleen groen, ook eerlijk. Leidraad voor een rechtvaardige industrietransitie

Op donderdag 16 april presenteert het Sustainable Industry Lab (SIL) het rapport Op weg naar een rechtvaardige industrie: Een besluitvormingskader voor de industrietransitie. Het rapport formuleert acht principes om de industriële transitie niet alleen effectief maar ook eerlijk te laten verlopen.


We spreken vaak pas over rechtvaardigheid als de onrechtvaardigheid al voelbaar is. Daarom is het belangrijk om bij beslissingen over de industrietransitie in een vroeg stadium na te denken over bredere maatschappelijke vraagstukken: wie profiteert, wie draagt de lasten, en wat zijn de gevolgen voor omwonenden, waardeketens en het milieu? Een gesprek daarover is nodig omdat verschillende partijen andere antwoorden geven op zulke vragen.

Het SIL heeft daarover twee jaar lang een dialoog gevoerd met de industrie, ministeries, maatschappelijke organisaties en wetenschappers. Daaruit kwamen acht principes naar voren voor verantwoorde besluiten, waaronder duurzaamheid, goed bestuur, eerlijke prijsstelling, beschikbaarheid en verantwoordelijkheid. Dat is aangevuld met een analyse van de spanningen tussen en binnen die principes.

‘Rechtvaardigheid in de industriële transitie is niet vanzelfsprekend. Technische en economische logica kunnen onrechtvaardig uitwerken. Daarom bieden we een leidraad om verdelingsvragen serieus in het beleid af te wegen.’ — Sanne Akerboom, universitair docent Regulering en Governance van de Energietransitie, Universiteit Utrecht.

Het rapport dat deze dialoog afsluit biedt een kader en reflectiepunten om rechtvaardigheid in beleid mee te nemen, inclusief een praktische vragenlijst. Het project werd uitgevoerd door Maxine Fromm en Sanne Akerboom van de Universiteit Utrecht.

Het rapport werd gepresenteerd bij de opening van de tentoonstelling Transit in Amsterdam. De onderzoekers onthulden ook teksten over rechtvaardigheid, die op de tentoonstelling wisselwerken met kunstwerken.

‘In twee jaar dialoog bleek steeds opnieuw dat rechtvaardigheidsvraagstukken niet vanzelf beantwoord worden. Ze vergen bewuste aandacht, vanaf het begin.’ — Maxine Fromm, onderzoeker Universiteit Utrecht.

Het rapport, met daarbij een praktische handleiding en een powerpoint als korte samenvatting, kan worden hieronder worden gedownload.

Het Sustainable Industry Lab (SIL) is een denktank voor toekomstbeelden voor de Nederlandse industrie en een samenwerking tussen wetenschappers, bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties. Het SIL wil de kwaliteit van het debat verbeteren om tegen 2050 een koolstofneutrale Nederlandse industrie te realiseren.